فوتبال
تور مسافرتي
تور مسافرتي
تبليغات در تکناز
فوتبال

واكسیناسیون هپاتیت B

مجموعه : پزشکی و سلامت

عفونت با ویروس هپاتیت B یكی از بزرگترین مشكلات بهداشتی جهان و كشور ما می باشد. با توجه به گزارش سازمان بهداشت جهانی حدود 37% مردم جهان به این ویروس آلوده شده اند و بیش از 2 میلیارد نفر شواهدی از عفونت قبلی یا كنونی با این ویروس را دارند و حدود 400 میلیون نفر به هپاتیت مزمن مبتلا و ناقل این ویروس هستند. تخمین زده می شود كه سالانه حدود 2 میلیون نفر به دلیل این بیماری فوت می نمایند.

سه چهارم جمعیت جهان در مناطقی كه دارای سطح بالایی از عفونت هستند ، زندگی می كنند. عفونت معمولاً در سنین اولیه كودكی اتفاق می افتد كه بدون علامت است و اغلب به سمت مزمن شده پیش می رود.

ویروس HBV عامل 60% تا 80% سرطان اولیه كبدی است و كارسینوم هپاتوسلولار ، به عنوان دومین كارسینوژن خطرناك بعد از سیگار در جهان مطرح است. سرطان اولیه كبد یكی از سه علت مرگ در اثر سرطان در مردان در شرق و جنوب شرقی آسیا ، حوزه پاسیفیك و مركز آفریقا می باشد.

حدود 3% جمعیت ایران حامل ویروس هپاتیت B هستند و حدود 35%-30% افراد شواهد ابتلای به ویروس را از طریق آزمایشات سرولوژیك نشان می دهند كه از آن

میان 15% دچار هپاتیت مزمن و مستعد ابتلا به سیروز هستند حدود 10-8 هزار نفر در نتیجه و علل مرتبط با هپاتیت B فوت می كنند.

با توجه به سن ابتلا به بیماری میزان مزمن شدن متفاوت است كه متاسفانه در صورت ابتلا در دوره كودكی میزان مزمن شده بسیار بالا می باشد (جدول 1).

جدول آ«1آ» خطر ناقل شدن هپاتیت B با توجه به سن ابتلا

استفاده از داروی اینترفرون آلفا كه در بیماران كشورهای اروپایی تا 45% موثر است در ایران حدود 30% است و استفاده از داروهای جدید مانند لامیودین و آدفوویر هزینه های بسیاری را در بردارد ، لذا پیشگیری اولیه با تجویز واكسن ، مهمترین روش در كنترل شیوع هپاتیت B می باشد.

تاریخچه واكسن هپاتیت B

قبل از ابداع روشهای مهندسی ژنتیك و بیوتكنولوژی در تهیه واكسن های نوین ، با استخراج HbsAg از پلاسمای افراد مبتلا به هپاتیت مزمن ، واكسن پلاسمایی تهیه می شد. استفاده از این نوع واكسن ابتدا با ترس انتقال ویروس HIV همراه بود ، اگر چه شیوه تهیه واكسن به صورتی است كه هیچ جزئی از ویروس HIV (و حتی هیچ عفونت دیگر) نمی تواند زنده بماند ، ولی به دلیل احتمال آلودگی واكسن تولیدی و با توجه به مشكلات ویروس زدایی و هزینه های آن ، با تهیه واكسن نوتركیب هپاتیت B در اول دهه 80 میلادی از آن زمان به بعد دیگر واكسن پلاسمایی خیلی كم مورد استفاده قرار می گیرد. این واكسن ( Recombinant ) پس از شناسایی ژنوم كامل ویروس هپاتیت B با كلون كرون بخشی از ژن رمز كننده پروتئین پوششی ویروسی ( HBsAg ) در پلاسمیدهای خاصی و انتقال آن به یك مخمر نان (1) تولید و سپس خالص سازی و فرموله می گردد.

واكسن های مختلف حاوی مقدار 40-10 میكروگرم پروتیئن نوتركیب HBsAg در میلی لیتر جذب شده در آلومینیوم هیدروكساید ( 5/0 ? g/ml ) و همراه با نگهدارنده تیومرسال در رقت 000/20: 1 است.

نوع دیگری از واكسن ها نیز فعلا موجود است كه البته این واكسن ها همگانی نشده است و فعلاً بیشتر در كارهای تحقیقاتی استفاده می شود. این گروه از واكسن ها كه واكسن های نسل سوم هستند ، به نامهای دیگری هم از جمله واكسن های ژنتیكی ، واكسن RNA , DNA و واكسن اسیدهای هسته ای معرفی شده اند كه عبارت است از استفاده مستقیم از DNA پلاسمید حاوی ژن رمز كننده پروتیئن مورد نظر جهت پیشگیری و درمان.

در مقایسه با واكسن های متداول كه از میكروب كشنده ، ضعیف شده و یا بخشی از پیكره میكروبی مانند سموم یا پلی ساكارید آن استفاده می شود ، در واكسن های ژنی ، DNA به جای پروتئین وارد بدن می شود.

انواع واكسن هپاتیت B

در حال حاضر واكسن هپاتیت B نسل دوم (نوتركیب) به سه شكل موجود است:

Engerix-B ، Recembivax HB ، Cemvax كه فرم سوم واكسن هپاتیت B همراه با واكسن هموفیلوس آنفلوآنزا نوع b می باشد.

روش واكسیناسیون
روش روتین واكسیناسیون هپاتیت B تزریق واكسن در سه دوز ? g 20 به فواصل 0 و 1 و 6 ماه در بالغین است. در نوزادان ? g 10 واكسن ، در سه دوز ، بدو تولد ، 45 روزه ، 9 ماهگی تزریق می شود.

دوزاژ فوق مربوط به نوع Engerix-B است كه در ایران متداول تر است و دوزاژ اختصاصی هر واكسن بر روی ویال و بروشور آن دقیقاً ذكر شده است (جدول 2).

تزریق واكسن در بالغین در عضله دلتوئید و در نوزادان در عضله ران است. در صورت تجویز واكسن در عضله سرین در بالغین ، میزان ایمنی ایجاد شده بسیار كمتر






جدول آ« 2 آ» دوزاژ و انواع واكسنهای هپاتیت B

• 1- Special formulation for dialysis patients.

• 2- Two 1 ml doses administered at one site , in a 4 dose Schedule at 0 , 1 , 2 , and 6 months.




است و واكسیناسیون در عضله دلتوئید باید تكرار شود. در صورت تجویز واكسن همراه با سایر واكسن ها به نوزادان بهتر است واكسن هپاتیت در عضله پای مخالف تزریق گردد. از تجویز داخل جلدی برای نوزادان و كودكان باید پرهیز شود. تجویز واكسن در حاملگی بی خطر است. نیازی به تست حساسیت قبل از تجویز این واكسن وجود ندارد. این واكسن تقریباً بر علیه تمام ژنوتیپ های شناخته شده ویروس هپاتیت B ، ایجاد ایمنی می نماید.

عوارض واكسن
مواد كمكی Adjuvant) ) كه تولید كنندگان واكسن ها از آن استفاده می كنند و اثر واكسن را زیاد می كند ، ممكن است در درصدی از افراد باعث تب خفیف (5%) و یا درد در محل تزریق شود. شایع ترین عارضه واكسن شامل التهاب در محل تزریق و درد است كه در كمتر از 20% موارد اتفاق می افتد و به زودی و خودبه خود برطرف می شود. درصد بسیار كمی از افراد عوارضی شامل درد عضلانی و سردرد را نشان می دهند كه برطرف می شود. هیچگونه گزارش مستندی از ارتباط بین ایمن سازی با این واكسن و عوارضی مانند موارد ذیل دیده نشده است:

Multiple Sclerosis , Chronic Fatigue Syndrome, Rheumatoid Arthritis Autoimmune Disorder , Guillain Barre , Transverse myelitis , optic neuritis

ادغام واكسیناسیون هپاتیت B در برنامه گسترش ، ایمنی سازی ( EPI )

در سال 1987 گروه مشاورین فنی سازمان بهداشت جهانی ادغام واكسن هپاتیت B در برنامه گسترش ایمن سازی ( EPI ) را به شرح زیر توصیه نمود:

انجام واكسیناسیون در كشورهایی كه میزان شیوع ناقلین در آنها 8 درصد یا بیشتر باشد تا سال 1995 و در همه كشورها تا سال 1997.

به دنبال این توصیه ها بیش از 110 كشور انجام واكسیناسیون HB را در برنامه EPI خود ادغام كرده اند.

وقتی میزان شیوع ناقلین 2 درصد یا بیشتر باشد ، موثرترین راهكار ، افزودن برنامه واكسیناسیون هپاتیت B در برنامه جاری ایمن سازی است.

وضعیت ایمن سازی هپاتیت B در جهان و ایران

جهان : بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت ، 100 كشور واكسیناسیون هپاتیت B را انجام می دهند و از این تعداد فقط 66 كشور پوشش ایمن سازی هپاتیت B را به سازمان بهداشت جهانی گزارش می كنند. تعداد كودكانی كه در كشورهای در حال توسعه یافته بر علیه هپاتیت B محافظت شده اند ، چهار تا شش برابر كودكان در كشورهای در حال توسعه است و این در حالی است كه كودكان این كشورها (در حال توسعه) 20-8 برابر بیشتر از كودكان كشورهای توسعه یافته در معرض عفونت با ویروس قرار دارند.

هنوز در كشورهای در حال توسعه هندوستان ، پاكستان و چین كه بیشترین میزان ناقلین فعل و آینده هپاتیت B را دارند و برای بیماری مزمن كبد و سرطان كبد پرخطر محسوب می شوند ، به علت مشكلات مالی واكسیناسیون هپاتیت B انجام نمی شود و كشور چین ایمن سازی هپاتیت را در بخشی از برنامه جاری ادغام كرده است ولی هنوز قادر به اجرای كشوری آن نشده است.

ایران: در جمهوری اسلامی ایران به دنبال توصیه های سازمان بهداشت جهانی واكسیناسیون هپاتیت B در سال 68 در دو استان زنجان و سمنان انجام و از سال 72 واكسیناسیون هپاتیت B با هدف حذف ناقلین در برنامه گسترش ایمن سازی ( EPI ) ادغام و برای كلیه كودكان در بدو تولد و همچنین كلیه گروههای پرخطر انجام می شود.

گروههای پرخطر شامل دانشجویان گروه پزشكی ، جراحان ، پزشكان ، پرستاران ، ماماها ، دندانپزشكان ، كمك دندان پزشكان ، بیماران دیالیزی ، كارشناسان و تكنسینهای آزمایشگاههای تشخیص طبی ، پرسنل مؤسسات نگهداری كودكان عقب مانده ذهنی و خانه های سالمندان ، دریافت كنندگان فرآورده های خونی و خانواده افراد مبتلا می باشد.

ایمنی زایی واكسن
به طور كلی بیش از 95 درصد كودكان و خردسالان و بیش از 90 درصد بالغین سالم پس از انجام واكسیناسیون كامل ، میزان حفاظت دهنده ای از پادتن را تولید می كنند كه بر علیه بیماری ایجاد ایمنی می نماید.

با افزایش سن ، میزان پاسخ ایمنی كاهش می یابد ، بنابراین تجویز واكسن در نوزادان و كودكان پاسخ بهتری دارد. بررسی های مختلفی در ایران میزان ایمنی در نوزادان را در مناطق مختلف بین 5/78 درصد در زاهدان و تا 6/92% در سنندج نشان می دهد.

عوامل موثر در عدم كارآیی واكسن
پاسخ ایمنی افراد مختلف به واكسن متفاوت است و با این كه پس از تجویز كامل واكسن در سه دوز مشخص طول دوره ایمنی مناسبی وجود دارد ، مشخص شده است كه عدم پاسخ مناسب در بین جمعیت سالم وجود دارد و تقریباً 25% افرادی كه واكنش ایمنی ضعیف دارند ، دارای ژنوتیپ HLA- B8SCOL , DR3 می باشند. همچنین پاسخ ایمنی ضعیف به واكسن نوتركیب در بین بیماران كلیوی و افراد با سیستم ایمنی ضعیف ،دیالیزی و هموفیلی نیز شایع است. البته وضعیت ایمنی فرد در پاسخ به واكسن بسیار موثر است لذا در بیمارانی كه ضعف سیستم ایمنی دارند یا داروهایی مصرف می كنند كه باعث ضعف سیستم ایمنی می شوند. همانند شیمی درمانی در بیماران سرطانی ، استروئیدها و … پاسخ ایمنی كامل مشاهده نمی شود . موارد دیگری نیز مانند چاقی ، استعمال دخانیات ، بیماریهای مزمن قلبی و ریوی و … باعث كاهش اثربخشی واكسن هپاتیت B می شوند


پایگاه فرهنگی هنری تکناز

با يک کليک همسر آينده خود را انتخاب کنيد
فروش بلیط هواپیما
پربیننده های تکناز
جدیدترین مطالب
لیزر
بچه های آسمان
Xبستن تبليغ
فوتبال